Zniesienie współwłasności działek rolnych, możliwości prawne, koszty i procedura
• Data: 2026-01-26 • Autor: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Jestem współwłaścicielem kilku działek rolnych wraz z członkami dalszej rodziny. Łącznie są to cztery działki o powierzchni niespełna trzech hektarów, z czego trzy mają podobny metraż, a jedna jest większa. Udziały zostały ustalone zgodnie z podziałem spadkowym. Żadna z osób nie jest rolnikiem, a same działki w dużej części stanowią nieużytki porośnięte samosiejkami. Na terenie gminy nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Chciałbym dowiedzieć się, jakie są możliwe sposoby prawne zniesienia współwłasności tych nieruchomości.
Sposoby zniesienia współwłasności
W sytuacji, gdy wszyscy współwłaściciele są zgodni co do samego zniesienia współwłasności oraz sposobu podziału nieruchomości, możliwe są dwa rozwiązania. Pierwszym jest dokonanie działu spadku u notariusza poprzez zawarcie umowy o dział spadku. Drugim rozwiązaniem jest złożenie wniosku do sądu powszechnego o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności.
Status rolnika a nabycie nieruchomości rolnej
Zgodnie z obowiązującymi przepisami nabywca nieruchomości rolnej nie musi posiadać statusu rolnika indywidualnego, jeżeli nabycie następuje w wyniku działu spadku. Oznacza to, że nawet osoby niebędące rolnikami mogą w ramach działu spadku przejąć na wyłączną własność poszczególne działki rolne.
Dział spadku u notariusza a postępowanie sądowe
Dział spadku przeprowadzony u notariusza jest zazwyczaj rozwiązaniem szybszym niż postępowanie sądowe. Należy jednak liczyć się z tym, że koszty notarialne mogą być wyższe, ponieważ są uzależnione od wartości majątku podlegającego podziałowi. Dodatkowym warunkiem jest pełna zgoda wszystkich spadkobierców co do sposobu podziału.
Koszty postępowania
Koszty zniesienia współwłasności różnią się w zależności od wybranego trybu. W przypadku postępowania sądowego zastosowanie mają następujące przepisy:
„1. Opłatę stałą w kwocie 500 złotych pobiera się od wniosku o dział spadku, a jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.
2. Opłatę stałą w kwocie 1000 złotych pobiera się od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności, a jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności, pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 złotych.”
Wymagane dokumenty
Niezależnie od tego, czy dział spadku będzie przeprowadzany u notariusza czy przed sądem, konieczne będzie zgromadzenie podstawowych dokumentów. Należą do nich postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, wypisy i wyrysy z ewidencji gruntów dla nieruchomości objętych spadkiem oraz numer księgi wieczystej, o ile została założona.
Podsumowanie
Zniesienie współwłasności działek rolnych jest możliwe zarówno w drodze umowy notarialnej, jak i postępowania sądowego. Brak statusu rolnika nie stanowi przeszkody, jeżeli podział następuje w ramach działu spadku. Wybór odpowiedniego trybu zależy przede wszystkim od zgody między współwłaścicielami oraz akceptacji kosztów i czasu trwania procedury. Każdy przypadek warto przeanalizować indywidualnie pod kątem najkorzystniejszego rozwiązania.
Przykłady
Przykład 1
Rodzeństwo dziedziczy po rodzicach kilka działek rolnych i zgodnie ustala, że każda osoba przejmie jedną nieruchomość na wyłączną własność. Dział spadku zostaje przeprowadzony u notariusza.
Przykład 2
Współwłaściciele nie mogą dojść do porozumienia co do podziału działek, dlatego jeden z nich składa wniosek do sądu o dział spadku i zniesienie współwłasności.
Przykład 3
Kilku spadkobierców, mimo że nie są rolnikami, dzieli między siebie grunty rolne w ramach zgodnego działu spadku, bez konieczności spełniania wymogów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.
Oferta porad prawnych
Świadczymy kompleksowe porady prawne z zakresu prawa spadkowego i nieruchomości, w tym dotyczące działu spadku i zniesienia współwłasności. Pomagamy dobrać najkorzystniejsze rozwiązanie oraz przygotować niezbędne dokumenty.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała współpracując z kancelariami prawnymi. Specjalizuje się głównie w prawie gospodarczym, prawie pracy, prawie zamówień publicznych, a także w prawie konsumenckim i prawie administracyjnym. Obecnie prowadzi własną kancelarię radcowską oraz obsługuje spółki i instytucje państwowe.
.jpg "Rozgraniczenie działki, spór graniczny, zasiedzenie")
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Zniesienie współwłasności działek rolnych, możliwości prawne, koszty i procedura
» Rozgraniczenie działki, spór graniczny, zasiedzenie
» Czy sąsiad ma prawo odprowadzać wody opadowe na moją działkę?
» Służebność drogi a prace telekomunikacyjne – czy firma mogła wkopać kabel bez zgody właściciela?
» Czy gmina musi konsultować planowane drogi z właścicielami prywatnych działek?
