Co zrobić, gdy rodzina opróżniła mieszkanie bez zgody właściciela, prawa cywilne i karne

Ustalenie, kto i na jakiej podstawie zabrał rzeczy

W pierwszej kolejności należałoby porozmawiać z osobą, która miała dostęp do mieszkania, i ustalić, jakie rzeczy zostały zabrane oraz z jakiego powodu. Istotne jest, czy osoba ta twierdzi, że rzeczy stanowiły jej własność albo należały do spadku po zmarłych.

Czy wyposażenie mieszkania było objęte darowizną

Darowizna mieszkania co do zasady nie oznacza automatycznie, że obejmuje również rzeczy ruchome znajdujące się w lokalu. Należy ustalić, czy w umowie darowizny wskazano, że jej przedmiotem było także wyposażenie mieszkania oraz rzeczy osobiste darczyńcy. Jeżeli nie, to rzeczy te weszły do masy spadkowej po zmarłej osobie i należą do jej spadkobierców. Analogiczne zasady dotyczą rzeczy należących do drugiej osoby, która później zamieszkiwała lokal.

Roszczenia cywilne właściciela rzeczy

Jeżeli okaże się, że zabrane rzeczy były własnością właścicielki mieszkania, przysługuje jej prawo wystąpienia do sądu z powództwem o ich wydanie. Zgodnie z art. 222 ustawy Kodeks cywilny, właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.

W przypadku uszkodzenia mieszkania podczas wynoszenia rzeczy możliwe jest również dochodzenie naprawienia szkody, na przykład poprzez przywrócenie stanu poprzedniego albo zapłatę odpowiedniej kwoty.

Odpowiedzialność karna za zabranie rzeczy

Jeżeli osoba trzecia zabrała rzeczy bez jakiegokolwiek prawa do nich i w celu przywłaszczenia, jej zachowanie może stanowić przestępstwo. Zgodnie z art. 278 ustawy Kodeks karny, kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Dodatkowo art. 284 ustawy Kodeks karny stanowi, że kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3, a w przypadku rzeczy powierzonej od 3 miesięcy do lat 5. Kwalifikacja czynu należy do organów ścigania, natomiast rolą właściciela jest złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa.