Baner lub plakat na ogrodzeniu bez zgody właściciela – co zrobić?

Czy można zawiesić baner na cudzym ogrodzeniu?

Co do zasady nie. Z art. 140 Kodeksu cywilnego wynika, że właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób, w granicach wyznaczonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Osoba trzecia nie może więc wykorzystywać prywatnego ogrodzenia jako nośnika reklamy tylko dlatego, że znajduje się ono przy galerii handlowej, chodniku albo ruchliwej ulicy.

Jeżeli reklama została zamontowana bez zgody, właścicielowi przysługuje roszczenie negatoryjne z art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego. Może on żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem, czyli w praktyce zdjęcia baneru i usunięcia mocowań, a także zaniechania podobnych działań w przyszłości. Gdy montaż spowodował uszkodzenie siatki, przęseł, słupków lub powłoki antykorozyjnej, można również dochodzić naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

W zależności od miejsca i okoliczności zastosowanie może mieć również art. 63a Kodeksu wykroczeń. Przepis obejmuje między innymi umieszczanie ogłoszenia, plakatu lub afisza w miejscu publicznym do tego nieprzeznaczonym albo wystawianie go publicznie w innym miejscu bez zgody osoby zarządzającej tym miejscem. Sąd może wtedy orzec także obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego.

Znaczenie ma jednak to, kto jest właścicielem ogrodzenia. Płot ustawiony w całości na jednej działce i należący do jej właściciela jest inną sytuacją niż urządzenie znajdujące się dokładnie na granicy gruntów. Art. 154 Kodeksu cywilnego przewiduje wspólne korzystanie z murów, płotów i innych podobnych urządzeń położonych na granicy. Przepis ten nie rozstrzyga automatycznie własności płotu, dlatego w razie sporu trzeba sprawdzić przebieg granicy, dokumentację geodezyjną, sposób budowy i ewentualne uzgodnienia sąsiadów.

Plakaty i hasła wyborcze na ogrodzeniu

W kampanii wyborczej obowiązuje szczególna regulacja. Zgodnie z art. 110 § 1 Kodeksu wyborczego plakaty i hasła wyborcze można umieszczać na ogrodzeniach wyłącznie po uzyskaniu zgody właściciela lub zarządcy nieruchomości, obiektu albo urządzenia. Zgoda powinna być udzielona przed montażem. Dla celów dowodowych najlepiej, aby miała formę pisemną albo wiadomości e-mail.

Aktualne przepisy wymagają również, aby plakat lub hasło wyborcze miały powierzchnię nie większą niż 2 m² oraz były zamontowane w sposób umożliwiający ich usunięcie bez powodowania szkód. Umieszczenie materiału bez zgody, przekroczenie limitu powierzchni albo zastosowanie niszczącego sposobu mocowania stanowi wykroczenie zagrożone grzywną na podstawie art. 495 Kodeksu wyborczego.

Jeżeli sposób umieszczenia materiału zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia albo bezpieczeństwu ruchu drogowego, Policja lub straż gminna ma obowiązek usunąć go na koszt komitetu wyborczego. Po wyborach pełnomocnik wyborczy powinien usunąć plakaty, hasła i urządzenia ogłoszeniowe w terminie 30 dni. Po bezskutecznym upływie tego terminu wójt, burmistrz albo prezydent miasta postanawia o ich usunięciu na koszt podmiotu zobowiązanego.

Czy właściciel może sam zdjąć bezprawnie zawieszony plakat?

Ochrona prawna materiałów wyborczych, o której mowa w art. 109 § 3 Kodeksu wyborczego, nie legalizuje ich umieszczenia na cudzym ogrodzeniu bez zgody. Nie oznacza to jednak, że najbezpieczniejszą reakcją jest natychmiastowe zerwanie i zniszczenie plakatu. W razie sporu trzeba odróżnić usunięcie skutków naruszenia własności od umyślnego zniszczenia cudzego materiału.

Art. 67 Kodeksu wykroczeń dotyczy ogłoszeń wystawionych publicznie przez instytucję państwową albo organizację społeczną. Nie obejmuje automatycznie każdej reklamy komercyjnej ani każdego plakatu wyborczego, ale pokazuje, że niszczenie niektórych publicznie wystawionych ogłoszeń może rodzić odpowiedzialność. Dodatkowo zniszczenie cudzego przedmiotu może prowadzić do odpowiedzialności cywilnej, a przy większej wartości także karnej.

W praktyce warto najpierw sfotografować baner, sposób jego mocowania i ewentualne uszkodzenia, zachować informacje o dacie oraz ustalić podmiot wskazany na materiale. Następnie należy wezwać galerię, agencję reklamową, komitet wyborczy albo inną odpowiedzialną osobę do niezwłocznego usunięcia materiału. Gdy sytuacja jest pilna, materiał stwarza zagrożenie lub odpowiedzialny podmiot nie reaguje, zasadne jest zawiadomienie Policji, straży gminnej albo właściwego urzędu.

Jeżeli właściciel decyduje się na samodzielne zdjęcie baneru, powinien zrobić to bezpiecznie, bez zbędnego uszkadzania materiału, zachować go przez rozsądny czas i poinformować odpowiedzialny podmiot o możliwości odbioru. Przy spornej własności ogrodzenia, trwałych mocowaniach, dużej wartości reklamy lub ryzyku szkody lepiej najpierw uzyskać indywidualną poradę.

Jak skutecznie wezwać do usunięcia reklamy lub plakatu?

Wezwanie powinno wskazywać nieruchomość i ogrodzenie, opisywać materiał oraz wyraźnie stwierdzać brak zgody na jego umieszczenie. Należy zażądać usunięcia baneru wraz z mocowaniami, przywrócenia ogrodzenia do poprzedniego stanu i zaprzestania dalszego korzystania z niego. Warto wyznaczyć krótki, odpowiedni do okoliczności termin i zastrzec, że po jego bezskutecznym upływie sprawa zostanie zgłoszona właściwym organom albo skierowana na drogę sądową.

Do wezwania dobrze dołączyć fotografie. Jeżeli ogrodzenie zostało uszkodzone, trzeba zachować rachunki, kosztorys naprawy i inne dowody wydatków. Właściciel może dochodzić kosztów niezbędnego demontażu i naprawy, jeżeli wykaże szkodę, związek z bezprawnym działaniem oraz podstawę odpowiedzialności konkretnej osoby lub podmiotu.

Gdy naruszenie trwa albo się powtarza, właściciel może wystąpić do sądu z żądaniem usunięcia materiału i zakazania dalszych naruszeń. W sprawach dotyczących zagrożeń dla budynku podobne środki ochrony własności wykorzystuje się również w sporach o drzewa zagrażające nieruchomości.

Czy właściciel może umieszczać reklamy na własnym ogrodzeniu?

Prawo własności daje szeroką możliwość korzystania z ogrodzenia, lecz nie oznacza pełnej dowolności. Najpierw trzeba upewnić się, że płot nie jest wspólny, nie znajduje się na cudzym gruncie i nie jest objęty umową ograniczającą sposób korzystania. W przypadku współwłasności albo wspólnego ogrodzenia duży baner może ingerować w prawa drugiej osoby i wymagać jej zgody.

Rada gminy może przyjąć uchwałę krajobrazową na podstawie art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Uchwała może określać zasady i warunki sytuowania tablic oraz urządzeń reklamowych, ich gabaryty, standardy jakościowe i rodzaje materiałów. Regulacje mogą różnić się w poszczególnych częściach gminy, dlatego przed montażem należy sprawdzić aktualną uchwałę i mapę obszarów nią objętych.

W zależności od konstrukcji, sposobu zamocowania i lokalizacji instalowanie tablicy albo urządzenia reklamowego może być kwalifikowane jako robota budowlana wymagająca zgłoszenia, a w szczególnych przypadkach pozwolenia. Dodatkowe ograniczenia dotyczą zabytków i obszarów objętych ochroną konserwatorską. Zwykły, lekki baner zawieszony czasowo nie zawsze będzie traktowany tak samo jak trwale posadowiony bilbord, konstrukcja stalowa lub reklama świetlna.

Reklama nie może ograniczać widoczności znaków i sygnałów drogowych, oślepiać kierowców ani stwarzać zagrożenia. Umieszczenie urządzenia w pasie drogowym wymaga odrębnej zgody zarządcy drogi i zwykle wiąże się z opłatą. Właściciel powinien również sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania, decyzje konserwatorskie oraz regulamin wspólnoty lub spółdzielni, jeżeli ogrodzenie stanowi część nieruchomości wspólnej.

Jeżeli własny materiał jest materiałem wyborczym, musi być oznaczony komitetem wyborczym, od którego pochodzi, nie może przekraczać powierzchni 2 m² i powinien być umieszczony w sposób umożliwiający usunięcie bez szkody. Sama zgoda właściciela ogrodzenia nie zwalnia z tych obowiązków.

Co zrobić krok po kroku?

1. Ustal stan prawny ogrodzenia. Sprawdź, czy płot znajduje się na Twojej działce, na granicy czy na gruncie sąsiada oraz czy nie jest współwłasnością.
2. Zabezpiecz dowody. Zrób zdjęcia całego ogrodzenia, materiału, oznaczeń komitetu lub reklamodawcy, mocowań i uszkodzeń.
3. Ustal odpowiedzialny podmiot. Skontaktuj się z galerią, agencją, komitetem wyborczym, kandydatem lub właścicielem reklamy.
4. Wyślij wezwanie. Zażądaj usunięcia materiału, naprawienia szkody i zaniechania dalszych naruszeń.
5. Zawiadom właściwy organ. Przy materiale wyborczym, zagrożeniu dla ludzi lub ruchu drogowego skontaktuj się z Policją, strażą gminną albo urzędem gminy.
6. Rozważ roszczenie sądowe. Gdy naruszenie trwa, powtarza się albo powstała istotna szkoda, można żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem, zakazu dalszych naruszeń i odszkodowania.

Najczęściej zadawane pytania

Czy baner wyborczy można zawiesić na prywatnym płocie bez zgody?

Nie. Art. 110 § 1 Kodeksu wyborczego wymaga uprzedniej zgody właściciela lub zarządcy ogrodzenia. Brak zgody może skutkować grzywną na podstawie art. 495 tego kodeksu.

Czy zgoda właściciela na plakat wyborczy może być ustna?

Przepisy nie wymagają szczególnej formy, ale zgoda pisemna, wiadomość e-mail albo inny trwały dowód znacznie ułatwia wykazanie jej zakresu, czasu obowiązywania i warunków demontażu.

Jak duży może być plakat lub baner wyborczy?

Plakat lub hasło wyborcze nie może mieć powierzchni większej niż 2 m². Przekroczenie limitu jest wykroczeniem zagrożonym grzywną.

Kto usuwa materiały wyborcze po wyborach?

Pełnomocnik wyborczy powinien usunąć je w ciągu 30 dni po dniu wyborów. Jeżeli tego nie zrobi, wójt, burmistrz albo prezydent miasta postanawia o usunięciu na koszt zobowiązanego podmiotu.

Czy mogę żądać pieniędzy za uszkodzone ogrodzenie?

Tak, jeżeli montaż lub demontaż spowodował szkodę. Trzeba udokumentować uszkodzenia, koszt naprawy, związek przyczynowy oraz ustalić osobę lub podmiot odpowiedzialny.

Czy na własnym ogrodzeniu mogę zawiesić dowolną reklamę?

Nie zawsze. Trzeba uwzględnić uchwałę krajobrazową, przepisy budowlane, drogowe i konserwatorskie, a przy ogrodzeniu wspólnym także prawa współwłaściciela lub sąsiada.

Podsumowanie

Właściciel prywatnego ogrodzenia nie musi tolerować reklam ani materiałów wyborczych umieszczonych bez jego zgody. Może domagać się ich usunięcia, zaprzestania naruszeń i naprawienia szkody. Najbezpieczniej rozpocząć od dokumentacji, ustalenia odpowiedzialnego podmiotu i pisemnego wezwania. W przypadku plakatów wyborczych dodatkowo stosuje się Kodeks wyborczy, w tym limit 2 m², wymóg bezpiecznego montażu i 30-dniowy termin usunięcia po wyborach.

Z kolei umieszczenie własnej reklamy na własnym płocie wymaga sprawdzenia lokalnych oraz technicznych ograniczeń. Szczególnie duże, trwałe, podświetlane albo położone przy drodze urządzenia reklamowe mogą wymagać dodatkowych formalności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy, w szczególności art. 109, art. 110 i art. 495 – akt i aktualny tekst jednolity w ELI.
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 63a i art. 67 – akt i aktualny tekst jednolity w ELI.
3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 140, art. 154, art. 222 i art. 415 – akt i aktualny tekst jednolity w ELI.
4. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – akt i aktualny tekst jednolity w ELI.
5. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności art. 37a – akt i aktualny tekst jednolity w ELI.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.