Podział nieruchomości rolnej we współwłasności, sprzedaż udziału, postępowanie sądowe

Zgoda współwłaścicieli na podział nieruchomości

Zgodnie z art. 198 i 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), dalej kc:
„Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.”

Wydzielenie działki z nieruchomości wspólnej stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, dlatego co do zasady wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. W przypadku braku takiej zgody możliwe jest skierowanie sprawy na drogę sądową.

Konieczność zniesienia współwłasności

Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność ułamkową, najwłaściwszym rozwiązaniem jest złożenie wniosku o zniesienie współwłasności do sądu. Postępowanie to pozwala na formalny podział nieruchomości i przyznanie poszczególnych części konkretnym współwłaścicielom.

Zgodnie z art. 617 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), dalej kpc:
„We wniosku o zniesienie współwłasności należy dokładnie określić rzecz mającą ulec podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności.”

Przebieg postępowania sądowego

Na podstawie art. 618 i następnych kpc:
„W postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy.”

W toku postępowania sąd dąży w pierwszej kolejności do polubownego rozwiązania sporu i zachęca strony do uzgodnienia sposobu podziału. Jeżeli nie jest to możliwe, a zachodzą warunki do podziału w naturze, sąd dokonuje podziału zgodnie z wartością udziałów, wyrównując ewentualne różnice dopłatami pieniężnymi. W niektórych przypadkach sąd może także zarządzić sprzedaż nieruchomości i podział uzyskanych środków.

Koszty postępowania

Od wniosku o zniesienie współwłasności pobiera się opłatę stałą w wysokości 1000 zł. Jeżeli jednak wniosek zawiera zgodny projekt zniesienia współwłasności zaakceptowany przez wszystkich współwłaścicieli, opłata wynosi 300 zł.

Próba polubownego rozwiązania sporu

Przed skierowaniem sprawy do sądu warto rozważyć wezwanie pozostałych współwłaścicieli do polubownego podziału nieruchomości w formie pisemnej. Może to pozwolić na skrócenie całej procedury oraz ograniczenie kosztów.