Wymeldowanie i eksmisja dorosłego syna stosującego przemoc

Wymeldowanie nie jest eksmisją

Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdza fakt pobytu pod określonym adresem. Nie tworzy prawa własności, najmu ani innego tytułu do lokalu. Z tego samego powodu wymeldowanie nie powoduje automatycznej utraty prawa do zamieszkiwania i nie zastępuje nakazu opuszczenia mieszkania.

Na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności właściciel może wystąpić do organu gminy o wymeldowanie osoby, która faktycznie opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Jeżeli syn nadal mieszka w domu, postępowanie meldunkowe nie jest sposobem na jego usunięcie.

Nie należy samodzielnie wyrzucać rzeczy syna, odcinać mediów ani stosować siły. Takie działania mogą wywołać odrębny spór cywilny, a w niektórych okolicznościach również odpowiedzialność karną. Więcej o ryzyku samodzielnego działania wyjaśnia artykuł o opróżnieniu lokalu bez zgody.

Natychmiastowa ochrona przed przemocą – co może zrobić Policja?

Jeżeli zachowanie pełnoletniego syna zagraża życiu lub zdrowiu domowników, należy zadzwonić pod numer 112 i dokładnie opisać agresję, groźby, posiadanie niebezpiecznych przedmiotów, stan odurzenia oraz obecność dzieci lub innych osób wymagających ochrony. Policjant ocenia sytuację na miejscu.

Na podstawie art. 15aa ustawy o Policji funkcjonariusz może wydać wobec pełnoletniej osoby stosującej przemoc domową nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia oraz zakaz zbliżania się do mieszkania. Może również zastosować zakaz zbliżania się do osoby doznającej przemocy, zakaz kontaktowania albo zakaz wstępu do wskazanych miejsc. Środki te są natychmiast wykonalne i co do zasady obowiązują przez 14 dni.

Brak innego mieszkania po stronie sprawcy nie blokuje wydania nakazu. Jeżeli syn chce zabrać niezbędne rzeczy osobiste, powinno to nastąpić w trybie przewidzianym przepisami, po uzgodnieniu terminu i w obecności funkcjonariusza. Naruszenie policyjnego nakazu lub zakazu należy od razu zgłosić Policji.

Sądowy nakaz opuszczenia mieszkania na podstawie art. 11a

Zgodnie z art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, jeżeli pełnoletnia osoba stosująca przemoc wspólnie zajmuje mieszkanie i przez swoje zachowanie czyni wspólne zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym, osoba doznająca przemocy może żądać, aby sąd zobowiązał sprawcę do opuszczenia mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia albo zakazał mu zbliżania się do tego miejsca.

Przemoc domowa może polegać na jednorazowym albo powtarzającym się umyślnym działaniu lub zaniechaniu wykorzystującym przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną. Obejmuje nie tylko bicie, lecz także groźby, poniżanie, zastraszanie, niszczenie mienia, kontrolę ekonomiczną lub zachowania istotnie naruszające prywatność i wywołujące poczucie zagrożenia. Samo nadużywanie alkoholu albo narkotyków nie jest jeszcze wystarczającą podstawą do nakazu; znaczenie ma konkretne zachowanie syna i jego wpływ na bezpieczeństwo oraz możliwość wspólnego zamieszkiwania.

Wniosek składa się do właściwego sądu rejonowego w postępowaniu nieprocesowym. Można skorzystać z urzędowego formularza, ale nie jest to obowiązkowe. We wniosku należy dokładnie opisać zdarzenia, wskazać żądane środki ochrony i dołączyć dostępne dowody. Osoba doznająca przemocy nie ponosi opłaty od takiego wniosku.

Jeżeli wcześniej Policja wydała 14-dniowy nakaz lub zakaz, razem z wnioskiem głównym warto złożyć wniosek o zabezpieczenie przez przedłużenie ochrony na czas postępowania. Wniosek o zabezpieczenie powinien zostać rozpoznany niezwłocznie, ustawowo w terminie 3 dni.

Sąd orzeka po rozprawie i powinien rozpoznać sprawę w terminie miesiąca od wniesienia wniosku. Postanowienie uwzględniające żądanie jest skuteczne i wykonalne z chwilą ogłoszenia. Jeżeli sprawca nie wykona go dobrowolnie, wykonanie nakazu opuszczenia mieszkania prowadzi komornik, który powinien podjąć czynności niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni od wpływu wniosku egzekucyjnego.

Czy meldunek albo tytuł do lokalu chronią sprawcę przed nakazem?

Samo zameldowanie syna nie daje mu prawa do pozostawania w lokalu i nie wyłącza środków ochrony przed przemocą. W postępowaniu z art. 11a sąd nie rozstrzyga o własności mieszkania, lecz o potrzebie ochrony osoby doznającej przemocy. Dlatego spór dotyczący własności, współwłasności, najmu lub użyczenia może toczyć się niezależnie od postępowania ochronnego.

Jeżeli dom lub mieszkanie należy także do syna albo przysługuje mu inny tytuł prawny, trzeba opisać ten fakt we wniosku. Nie oznacza to automatycznie, że sąd odmówi ochrony, ale może wpływać na dalsze rozliczenia i odrębne postępowania dotyczące nieruchomości.

Co zrobić, gdy syn nie ukończył jeszcze 18 lat?

Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej definiuje osobę stosującą przemoc domową jako osobę pełnoletnią. Oznacza to, że przed ukończeniem przez syna 18 lat policyjny nakaz i sądowy wniosek opisane wyżej nie powinny być traktowane jako podstawowa procedura wobec niego.

Nie oznacza to braku ochrony. W razie bezpośredniego zagrożenia należy wezwać Policję. Trzeba również zawiadomić sąd rodzinny, a zależnie od sytuacji skontaktować się z ośrodkiem pomocy społecznej, zespołem interdyscyplinarnym, szkołą, placówką wychowawczą lub kuratorem. Sąd rodzinny może zastosować środki adekwatne do zachowania nieletniego i sytuacji rodziny. Jeżeli agresywne zachowania utrzymują się po osiągnięciu pełnoletności, można rozważyć środki z art. 11a.

Gdy dorosły syn nie stosuje przemocy, ale odmawia wyprowadzki

Jeżeli nie występuje przemoc domowa ani zagrożenie, przyspieszona procedura ochronna nie służy wyłącznie do rozwiązania konfliktu mieszkaniowego. Wtedy trzeba ustalić, na jakiej podstawie syn zajmuje lokal: czy jest właścicielem lub współwłaścicielem, najemcą, czy mieszka za zgodą właściciela bez odrębnej umowy.

W typowej sytuacji dorosłego dziecka mieszkającego za zgodą rodzica konieczne może być odwołanie zgody na bezpłatne korzystanie z lokalu, wezwanie do dobrowolnego opuszczenia mieszkania, a następnie pozew o eksmisję. Szczegóły zależą od tytułu prawnego i okoliczności. Podobne problemy praktyczne opisuje materiał dotyczący eksmisji byłego partnera.

Jakie dowody przygotować?

Do wniosku warto dołączyć lub wskazać przede wszystkim:

• notatki z interwencji Policji, numery zgłoszeń i dokumenty dotyczące wydanych nakazów lub zakazów;
• dokumentację procedury Niebieskie Karty, jeżeli była prowadzona;
• zaświadczenia lekarskie, zdjęcia obrażeń lub zniszczeń oraz dokumentację leczenia;
• wiadomości zawierające groźby, nagrania zdarzeń oraz inne materiały pokazujące agresję, z uwzględnieniem legalności ich pozyskania;
• dane świadków, w tym sąsiadów, krewnych i innych domowników;
• dokumenty z postępowań karnych, wykroczeniowych, rodzinnych albo dotyczących leczenia uzależnienia, jeżeli mają związek ze sprawą.

Ochrona cywilna nie zastępuje zawiadomienia o przestępstwie. Jeżeli zachowanie syna może stanowić groźby karalne, naruszenie nietykalności, znęcanie lub inne przestępstwo, należy zawiadomić Policję albo prokuraturę. Odpowiedzialność karną ocenia się odrębnie na podstawie Kodeksu karnego.

Najczęstsze pytania

Czy wymeldowanie syna spowoduje jego usunięcie z mieszkania?

Nie. Wymeldowanie jest czynnością ewidencyjną. Jeżeli syn nadal przebywa w lokalu, trzeba zastosować właściwą procedurę ochronną albo cywilną, zależnie od tego, czy występuje przemoc i jaki tytuł prawny ma syn.

Jak długo obowiązuje policyjny nakaz opuszczenia mieszkania?

Co do zasady 14 dni. Przed upływem tego terminu osoba doznająca przemocy może złożyć do sądu wniosek główny oraz wniosek o zabezpieczenie, aby ochrona trwała dalej.

Czy wniosek do sądu jest płatny?

Nie. Osoba doznająca przemocy domowej składająca wniosek o środki ochrony przewidziane w ustawie nie ponosi opłaty sądowej.

Czy uzależnienie syna wystarczy do eksmisji w trybie art. 11a?

Nie samo uzależnienie. Trzeba wykazać zachowania stanowiące przemoc domową i czyniące wspólne zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym albo stwarzające zagrożenie dla życia lub zdrowia.

Czy sąd może wydać także zakaz kontaktowania się?

Tak. Zależnie od okoliczności można żądać nie tylko opuszczenia mieszkania, lecz także zakazu zbliżania się do osoby, zakazu kontaktowania oraz zakazu wstępu do określonych miejsc.

Czy można samodzielnie zmienić zamki i wystawić rzeczy syna?

Nie należy stosować samowolnych metod. Bezpieczniej oprzeć działania na policyjnym nakazie, postanowieniu sądu lub prawidłowo przeprowadzonej procedurze cywilnej. Sposób zabezpieczenia lokalu po wydaniu nakazu powinien uwzględniać treść konkretnego rozstrzygnięcia.

Podsumowanie

W przypadku przemocy priorytetem jest bezpieczeństwo, a nie wymeldowanie. Wobec pełnoletniego syna Policja może zastosować natychmiastowe środki na 14 dni, a sąd może wydać trwalszy nakaz opuszczenia mieszkania i zakazy ochronne. Jeżeli syn jest jeszcze niepełnoletni, konieczne jest uruchomienie instrumentów właściwych dla sądu rodzinnego i ochrony nieletnich. Gdy przemocy nie ma, spór o wyprowadzkę rozwiązuje się według zasad prawa cywilnego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej – tekst jednolity.
2. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej – karta aktu w ISAP.
3. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji – tekst jednolity.
4. Kodeks postępowania cywilnego – tekst jednolity.
5. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności – tekst jednolity.
6. Ministerstwo Sprawiedliwości – natychmiastowa ochrona przed przemocą.
7. Ministerstwo Sprawiedliwości – sądowa ochrona przed przemocą.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.