Wykup mieszkania przez męża a możliwość wpisania małżonki jako współwłaściciela

Mieszkanie jako majątek osobisty małżonka

Jeżeli do nabycia prawa do lokalu doszło przed powstaniem wspólności majątkowej małżeńskiej, to prawo to nie weszło do majątku wspólnego małżonków. Zgodnie z art. 31 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków”.

Zgodnie z tym, co Pani napisała, że do nabycia wspomnianego prawa doszło przed powstaniem wspólności majątkowej małżeńskiej, to prawo to przysługuje cały czas jedynie jednemu z małżonków, jako składnik majątku osobistego – zob. wyrok NSA z 26.10.2021 r., sygn. akt II FSK 204/19.

W sytuacji więc, gdy w trakcie trwania wspólności nie doszło do modyfikacji składników majątkowych w ramach wspólności z inicjatywy samych małżonków, to brak obecnie podstawy do ujawniania drugiego z małżonków w księdze wieczystej (art. 33).

Tu wskazuję odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju – z upoważnienia ministra – na interpelację nr 26243 w sprawie wątpliwości związanych z rozumieniem ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, dotyczących spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu:

„Od dnia 15 stycznia 2003 r. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, ustanowione przez spółdzielnię po tej dacie na podstawie przepisów u.s.m. w drodze zawarcia pisemnej umowy, wchodzi do majątku wspólnego małżonków, jeżeli podlegają oni wspólności ustawowej, a prawo zostało nabyte w trakcie trwania małżeństwa z majątku wspólnego – zgodnie z przepisami art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W przypadku gdy zawarta pomiędzy małżonkami umowa majątkowa reguluje odmiennie ich stosunki majątkowe, o tym, do kogo należy prawo do lokalu, decydują postanowienia tej umowy (art. 41 K.r.o.)”.

Przekształcenie prawa lokatorskiego we własność

Istniejące w tym względzie wątpliwości wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt III CZP 13/15. W cytowanej uchwale Sąd Najwyższy uzasadnił swoje stanowisko, powołując się na tzw. zasadę surogacji, wyrażoną w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Zgodnie z tą zasadą, majątek osobisty każdego z małżonków obejmuje, co do zasady, także przedmioty, które zostały nabyte w zamian za inne (wcześniej posiadane) składniki majątku osobistego. W konsekwencji, nawet jeśli do przekształcenia prawa lokatorskiego w odrębną własność doszło w trakcie trwania małżeństwa, a z mieszkania korzystali oboje małżonkowie, to i tak po rozwodzie do mieszkania będzie uprawniony jedynie ten z małżonków, któremu wcześniej jako składnik majątku osobistego przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu.

Zatem najpierw mąż powinien wykupić „na siebie” mieszkanie – a dopiero potem wnieść je do majątku wspólnego.